Bakla - Vicia Faba

 Esselamu Aleykum Verahmetullahu ve Berekatuhu... 

Bakla dünya genelin'de kullanılan ancak en geniş kullanımı Ortadoğu olan bir baklagil'dir, Ortadoğu civarın'da birçok farklı kullanımı olsada genelde sebze olarak tüketilir, Anavatanı Türkiye'den, Filistin'e kadar olan bölge olarak kabul ediliyor ve dünya genelin'de bulunan en eski kayıtlar'da yine Filistin'de bulunmuştur, 2006-2008 yılın'da yapılan bir çalışmaya göre Bakla üretimin'de en büyük üretici Çin'dir ve Türkiye ise 16'ncı sırada yer alır, tabi bunun en büyük sebebi ülkemiz halkının genel'de bahçe ölçeğinde yetiştirmesidir, bahçemiz'de bol miktarda bakla yetiştiriyoruz ve bizce mükemmel bir bitki. 

Bahçemiz'de en kolay yetişen türlerden biri olması sebebiyle her kış mutlaka ekiyoruz ki artık kendiliğinden bile yayılım gösteriyor, birçok toprak tipini tolere edebilmesi'de oldukça güzel yönlerin'den bir tanesi diyebilirim, yinede killi tınlı ve işlenmiş topraklarda daha rahat yetiştiğini söylemek mümkün, bizim burada bol taş-kaya olduğun'dan ekeceğimiz alanları önceden derinlemesine temizliyoruz çünkü topraklarımız taş doğuran cinsten ( Anadolu'da killi toprağa bu isim verilir) ondan sonrası da baklaları ekip Aralık yağmurları ile çimlenmesini beklemek kalıyor, tabi şuda varki eğer bakla kendiliğinden biterse kaya - taş olması bile onun için farketmiyor güzelce serpiliyor sonrada bolca ürün alıyorsunuz. ( Bahçemiz civarın'da taşların için'de bitenler var ) Tuzlu topraklarda yetişebildiğini belirten de var ancak bunu tam bilemiyorum çünkü bizim burada öyle tuzlu bir toprak yok Allah'a şükür, ama yinede deneyebilirsiniz. Erozyonu önlemek ve toprağın kalitesini arttırmak için' de baklayı kullanabilirsiniz, bakla'da bulunan bazı bakteriler toprağa azot bağlar bunun size yararı vardır, yapmanız gereken tek şey bitkinin tüm yeşil kısmını kesip toprağın üzerine bırakmak.( Bitkiyi kesinlikle sökmeyin sadece üstünü kesip toprağa bırakın) dekara 20 kilogram azot bağlayarak toprağa en fazla azot bağlayan baklagil olmuştur. ( tüm baklagiller içindeki en yüksek oran kabul ediliyor.) 

Gelelim iklim isteğine ! Bakla kışın - 6/-7 derecenin altına inmesini hiç istemiyor o yüzden mümkün olduğunca ılıman bir havayı bekleyin. Bizim bölgemiz'de kışlar ılıman olsa'da çok nadiren - 7 dereceye düşebiliyor ancak bizim buradakiler eğer don vurmazsa etkilenmiyor ki bu da büyük bir sorun değil çünkü bakla bol yavru üreten bir bitki, yani eğer bir gövde donarsa o don olayın'dan ya da kar kalktıktan hemen sonra yeni yavrular üretiyor ayrıca 2 metreye yakın bir boya ulaşabilir bu da yoğun karda kırılmasının sebeblerinden biridir çünkü kof bir gövdeye sahip. Siz yinede bölgenizin iklimine uygun bir zamanda ekim yapabilirsiniz ülkemiz genelinde ( Anadolunun ılıman kışları olan kısımları ) sıklıkla Kasım-Aralık civarın'da ekim yapılıyor ve İlkbaharda hasat ediliyor ancak Doğu Anadolu gibi soğuk iklimlerde don kalkar kalkmaz hemen ekip yine ürün alabilme ihtimaliniz var, çünkü o civarlarda ki yaz ayları bizim buralar kadar sıcak olmuyor. ( Bahçemizin iklimi sayfasına göz at) kısaca kış yağmurları ile beslendiği için sulamaya ihtiyaç olmuyor ayrıca yaz sıcağına'da gelmiyor yani yetiştiricilik bölgeden bölgeye değişiklik gösterebilir tabi mümkün olduğunca direk güneş alan ve suyu eksik olmayan bir yerde yetiştirmelisiniz ( o yüzden kışın ekim yapılır ve sulanma ihtiyacı ortadan kalkar). 

Baklayı nasıl kullanabiliriz? Cevabı basit çiğ ya da pişmiş olarak tüketebilirsiniz, örnek vermek gerekirse taze baklaları ve taze yaprakları kızartabilir ve üzerine yoğurt ekleyerek tüketebilirsiniz ki biz çok severiz, taze baklanın içini çiğ olarak ta tüketebilir ya da salataya ekleyebilirsiniz ayrıca hem taze hem de olgun baklanın fasulyelerini yemek olarak ta tüketebilirsiniz ya da haşlayıp salatalarınıza katabilirsiniz, bunun gibi birçok tarif mevcut mesela Fava mezesi veya Falafel gibi. 

Gelelim favizm hastalığına! Öncelikle belirtmeliyim ki favizm genetik bir hastalık yani sonra'dan ortaya çıkmıyor eğer doğuştan varsa bu bakla tüketemeyeceğiniz anlamına geliyor. Biz'de Allah'a şükür ki yok, zaten dünya'da oldukça nadir olarak görülen bir hastalık çünkü verilere nazaran insanların sadece %4.9'nda olduğu söyleniyor. Ancak yeni bir takım veriler artık Favizm hastalığı olan kişiler için geliştirilen bazı kültür baklaların'dan bahsediyor yani eğer böyle bir durumunuz varsa ve bakla tüketmek istiyorsanız bu durumu mutlaka araştırmanızı öneririm. 

Günümüz'de birçok farklı bakla çeşidi var bizdekilerin çoğu normal bakla olsada arada tek tür mor bakla veren var diye hatırlıyorum, mesela şu zamana kadar hiç kırmızı çiçek açan bakla duymamış ve görmemiştim benim bildiğim bakla beyaz çiçek açardı ancak yeni kültür baklaların'da mor ve kırmızı çiçek açan çeşitler'de var. Şahsen bana hoş geldi siz'de bu çeşitleri internetten rahatlıkla görebilirsiniz eğer telif olmasa burada paylaşırdım o yüzden kusura bakmayın, nasib olursa bir gün farklı renklerini de yetiştirmek isterim çünkü bizdekiler sadece beyaz çiçekleniyor... 

Faydalarına değinecek olursam eğer protein, lif, folik asit, manganez, bakır ve demir gibi değerli besinler içerdiği için vücudumuza faydası bol tabi siz yinede tüketimde kesinlikle aşırıya kaçmayın, birkaç araştırmaya göre : 

1-) 1 su bardağı pişmiş bakla günlük protein ihtiyacının %30'unu karşılıyor 

2-) 1 fincan pişmiş bakla ise günlük folik asit ihiyacının %50'sini, Manganez'in %36'sını ve Bakır'ın %22'sini, Demir'in %14'ünü karşılar diye belirtilmiş ( Gardenia.Net adlı sitede belirtiliyor) 

Ek olarak kalp ve kolestrol hastalıkları, balgam'ın çıkarılması, anemi rahatsızlığı, kemik ve dokuların iyileşmesi, doğum kusurları ve depresyon halinin azaltılması gibi rahatsızlıklar'da kullanıldığı biliniyor. 

A, C, B ve B2 vitaminleri içeriyor, çiçekleri demlenerek böbrek taşı düşürmek için içilebilir ayrıca yine baklalarını kaynatıp idrar problemi için içebilirsiniz ( detaylı araştırma yapmadan kullanmayınız, ayrıca bu tarz kullanımların dozu da oldukça önemlidir bilginize! ) 

Bahçemiz'de yetişen baklalar şu şekilde : 

Bugünkü yazım bu kadar'dı bir sonraki yazım'da görüşmek üzere, Allah'a emanet olun...